LANZAROTE SÖZLEŞMESİ – Av. Lider Tanrıkulu | Antalya Avukat

LANZAROTE SÖZLEŞMESİ NEDİR?

Çocukların Cinsel Suistimal ve Cinsel İstismara karşı Korunmasına İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi, yaygın olarak bilinen adıyla Lanzarote Sözleşmesi, çocukların cinsel istismara ve şiddete karşı korunmasına yönelik taraf devletlere önleme, koruma ve kovuşturmanın yanı sıra izleme ve iş birliği gibi başlıklarda ayrı ayrı yükümlülükler yükleyen bir uluslararası sözleşmedir. Elimizde Avrupa’da yaklaşık her beş çocuktan birinin bir çeşit cinsel şiddet mağduru olduğu ve vakaların yaklaşık %80’inde istismarcının çocuğun tanıdığı biri olduğu tahmin edildiği verileri mevcutken Lanzarote Sözleşmesi spesifik olarak çocukların cinsel şiddetten korunması konusunda imzalanan ilk bölgesel anlaşma olması özelliğiyle ön plana çıkmaktadır. 2007 yılında Lanzarote – İspanya’da kabul edilen sözleşme, 2010 yılında tüm Avrupa Konseyi Üye Devletleri tarafından imzalanarak yürürlüğe girmiştir. Sözleşme Türkiye tarafından 2011 yılında imzalanmış, 10 Eylül 2011 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

SÖZLEŞMENİN TEMEL AMAÇLARI

Lanzarote Sözleşmesi’nin temel amaçları sözleşmenin ilk maddesinde düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre Sözleşme;

  1. Çocukların cinsel suistimalini ve çocuğa yönelik cinsel istismarı önlemeyi ve bunlarla mücadele etmeyi,
  2. Cinsel suistimal ve cinsel istismar mağduru çocukları korumayı,
  3. Çocukların cinsel suistimaline ve cinsel istismarına karşı ulusal ve uluslararası işbirliğini yaygınlaştırmayı

amaçlamaktadır.

Sözleşme’nin “Tanımlar” başlıklı üçüncü maddesini uyarınca 18 yaşından küçük herhangi bir birey çocuk anlamına geleceğinden Lanzarote Sözleşmesi hükümleri 18 yaşından küçük her birey için uygulama alanı bulacaktır. Ayrıca sözleşme hükümlerinin etkili bir biçimde uygulamasını sağlamak amacıyla taraf devletler bakımından özel bir izleme mekanizması oluşturmaktadır.

Lanzarote Sözleşmesi’nin temeline çocukları koruma amacı yerleştirilmiştir. Sözleşme’nin tüm hükümleri çocukların haklarına saygı duymak, görüş ve ihtiyaçlarına cevap vermek ve çocuğun üstün yararını gözetmek çerçevesinde belirlenmiştir. Bu kapsamda Lanzarote Sözleşmesi, halihazırda çocuklara karşı cinsel istismarla ilgili mevcut yasal düzenlemelerdeki standartları genişleterek -ticari kar amacı olsun ya da olmasın- çocuklara karşı cinsel suistimal ve cinsel istismar içeren tüm eylemleri suç haline getirmeye yöneliktir. Ayrıca çocuklara yönelik cinsel suçlar ulusaşırı yapı gösterdiğinden Sözleşme bünyesinde ülke dışı dokunulmazlığı da barındırır; böylece bazı cinsel suçlar ilgili eylem yurt dışında gerçekleştirilmiş olsa da kovuşturulabilir anlamına gelmektedir. Çocuklara cinsel amaçlarla ısrarla buluşma talebinin (sanal ayartma) suç olarak kabul edilmesini taraf devletlere bir yükümlülük olarak getiren ilk uluslararası yasal araç olan Lanzarote Sözleşmesi, Önleme – Koruma – Kovuşturma – Ulusal ve Uluslararası İşbirliğini Teşvik politikasıyla çocuklara yönelik cinsel şiddete yönelik bütüncül bir yaklaşım benimsemiştir.

Önleme

Sözleşme’ye göre taraf devletler çocukları cinsel sömürü ve cinsel istismar risklerine, kendilerini koruma yöntemlerine ve kimden/nasıl yardım isteyeceklerine dair eğitmekle yükümlüdür. Eğitimin resmi ya da gayri resmi bir ortamda sunulmasının Sözleşme kapsamında bir önemi yoktur. Önleme adımı kapsamında çocuklarla temas halinde çalışan kişilerin eleme amacıyla taranması ve eğitilmesi, hüküm giymiş veya potansiyel cinsel suçlulara yönelik müdahale programlarının veya önlemlerin düzenli olarak izlenmesi taraf devletlerin sorumluluğundadır.

Koruma

Lanzarote Sözleşmesi taraf devletlere koruma adımında cinsel sömürü veya cinsel istismarla ilgili her türlü şüphenin ihbarının desteklenmesi, ihbarı erişilebilir kılmak amacıyla telefon ve internet yardım hatları kurulması, mağdur ve aileleri desteklemeye yönelik programlar kurulması, tedavi edici yardım ve acil durumlarda psikolojik bakım hizmeti sağlanması, mağdurun güvenliğini, gizliliğini, kimliğini ve imajını korumaya yönelik çocuğun üstün yararını gözeten adli takip sürecinin işletilmesi, çocuk mağdurlarla yapılan görüşme sayısının sınırlı tutularak görüşmenin güven verici bir yerde, alanında uzmanlaşmış profesyonellerle yapılması gibi yükümlülükler getirerek Sözleşme’nin temel amacı olan çocuğun üstün yararını korumaya çalışmaktadır.

Kovuşturma

Sözleşme, kovuşturma adımında aşağıdaki eylemlerin tüm taraf devletlerce suç olarak kabul edilmesini amaçlamaktadır.

  1. Çocuğun cinsel istismarı,
  2. Çocuk fuhuşu – Fuhuş aracılığıyla cinsel sömürü,
  3. Çocuk Pornografisi – Çocuk cinsel istismar materyali,
  4. Bir çocuğun pornografik performanslara katılması – Bir çocuğun cinsel performanslarda sömürüsü
  5. Çocukların yozlaştırılması
  6. Cinsel amaçlar için çocuklara ısrarlı buluşma talebinde bulunulması

Ulusal ve Uluslararası İşbirliğinin Teşvik Edilmesi

Lanzarote Sözleşmesi ulusal bazda etkili ve kapsamlı uygulanabilmesi için ülke çağında konuyla entegre politikalar benimsenmesinin ve uygulanmasının gerektiğini vurgulamaktadır. Uluslararası düzeyde ise yapılacak olan işbirliği sayesinde ortak problemlerin analizinin yapılması, bu problemlere ortak çözümler bulunup uygulanması, uzman görüşlerinin paylaşılması, failleri verilecek cezalardan muaf tutulmasının engellenmesi ve hem önleme hem de koruma adımlarının geliştirilmesi noktasında önemli adımlar atılabileceği Sözleşme tarafından öngörülmektedir.

SÖZLEŞMENİN UYGULANMASI

Lanzarote Sözleşmesi’nin taraf devletlerinin Sözleşme’yi iç hukuklarına entegre etme süreçlerinde ne gibi adımlar attıklarını ve bu adımların etkinliğini izlemek amacıyla Sözleşme’nin taraflarından oluşan Lanzarote Komitesi kurulmuştur. Komite tüm taraf devletleri eş zamanlı olarak izler. Komite aynı zamanda taraf devletlerin faydalı uygulamalarını birbirleriyle paylaşma yetkisini kullanarak uluslararası işbirliğinin teşvikinde de önemli rol oynar.

 

Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğrencisi

Selinay Koca 

Paylaş:

© 2020 Av. Lider TANRIKULU Hukuk Bürosu

logo-footer